
مفصل شانه جزئی از کمربند شانهای است.
بیشترین میزان حرکت در کمربند شانهای مربوط به مفصل شانه بوده و سه مفصل دیگر از تحرک کمتری برخوردارند
شانهدرد در همهی سنین دیده میشود، اما پارگیهای فرسایشی روتاتور کاف پس از ۴۰ سالگی شایعتر است.
شانه یکی از مفاصلی است که بیش از بقیه آسیب میبیند و دلایل متعددی میتواند به آن آسیب بزند. آسیب شانه بسیار رنجآور است؛ اگر درست درمان نشود و مزمن شود، ممکن است سالها ادامه یابد و عملکرد شانه را محدود کند. فیزیوتراپی شانه یکی از روشهای اصلی درمان غیرجراحی این مشکلات است.

شایعترین علل درد شانه؛ هر الگو چه میگوید؟
درد شانه یک تشخیص نیست، یک نشانه است. پشت آن ممکن است التهاب تاندون، پارگی، سفتی مفصل، ناپایداری یا مشکلی در مفصل بالای شانه باشد و هر کدام درمان و پیشآگهی متفاوتی دارند. سرویس ملی سلامت بریتانیا (NHS) علتهای رایج را بر اساس الگوی درد اینگونه دستهبندی میکند:
| الگوی درد | علتهای محتمل |
|---|---|
| درد هنگام استفاده از بازو، بهویژه بالای سر | تاندونیت، بورسیت (التهاب کیسهی مفصلی) و سندرم گیرافتادگی شانه |
| سفتی که ماهها یا سالها ادامه دارد | شانه یخزده، آرتروز و آرتریت روماتوئید |
| درد ناگهانی و شدید با دشواری در حرکت دادن بازو | دررفتگی شانه، شکستگی، پارگی یا گسیختگی تاندون |
| مورمور، بیحسی، ضعف، صدا یا قفلشدن مفصل | ناپایداری مفصل شانه (گاهی همراه با شلی مفاصل) |
| درد در بالای شانه | مشکلات مفصل آکرومیوکلاویکولار (اتصال بالایی کتف و ترقوه) |
برای نمونه، در شانه یخزده درد و سفتی ماهها و گاهی سالها طول میکشد، اما به گفتهی NHS معمولاً در نهایت برطرف میشود. برای آشنایی با روشهای درمان آن، مقالهی درمان یخزدگی شانه بدون نیاز به جراحی را بخوانید. این جدول جای معاینه را نمیگیرد؛ تشخیص نهایی با پزشک یا فیزیوتراپیست است.
پارگی و تاندونیت روتاتور کاف؛ از علائم تا انتخاب درمان
روتاتور کاف مجموعهای از عضلات و تاندونهاست که سر استخوان بازو را در کاسهی مفصل نگه میدارد و بالا بردن و چرخاندن بازو را ممکن میکند. به گزارش آکادمی جراحان ارتوپد آمریکا (AAOS)، هر سال نزدیک به ۲ میلیون مراجعهی پزشکی در آمریکا به دلیل پارگی روتاتور کاف رخ میدهد. در افراد بالای ۴۰ سال بیشتر پارگیها ناشی از فرسودگی با افزایش سن است و در جوانان معمولاً سقوط یا ضربه علت اصلی است.
درد در استراحت و شبها (بهویژه هنگام خوابیدن روی شانهی مبتلا)، درد و ضعف در بالا بردن یا چرخاندن بازو و حس خشخش در مفصل از نشانههای رایجاند. پارگی ناگهانی معمولاً با درد شدید، حس شکستن و ضعف فوری بازو همراه است. گاهی هم پارگی دردی ندارد و فقط با ضعف خود را نشان میدهد.
حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد بیماران با درمان غیرجراحی شامل استراحت نسبی، داروی ضدالتهاب، ورزشدرمانی و تقویت عضلانی، و در صورت لزوم تزریق کورتیکواستروئید، کاهش درد و بهبود عملکرد پیدا میکنند. تزریق کورتیکواستروئید در حدود دوسوم بیماران دستکم ۳ ماه درد را کم میکند، اما تکرار آن خطر دارد و باید با نظر پزشک باشد. جراحی در این شرایط مطرح میشود: درد با درمان غیرجراحی بهتر نشود، علائم ۶ تا ۱۲ ماه ادامه یابد، پارگی بزرگ (بیش از ۳ سانتیمتر) یا ضعف قابلتوجه وجود داشته باشد، پارگی بر اثر آسیب تازه رخ داده باشد، یا بیمار ورزشکار فعال یا شاغل در کارهای بالای سر باشد.
سندرم گیرافتادگی شانه و تاندونیت کلسیفیه
در سندرم گیرافتادگی شانه (Shoulder Impingement) هنگام بالا آوردن بازو، فضای زیر آکرومیون (نوک استخوانی کتف) تنگ میشود و تاندون و کیسهی مفصلی روی آن میسایند. درد معمولاً در جلو یا کنار شانه حس میشود، با بالا بردن و پایین آوردن بازو بدتر میشود و شبها شدیدتر است. به گفتهی AAOS، حرکات تکراری بالای سر در شنا، تنیس، والیبال و بیسبال و کارهایی مانند نقاشی ساختمان از علتهای رایجاند.
درمان اولیه در بیشتر موارد غیرجراحی است: پرهیز از حرکات تحریککنندهی بالای سر، داروی ضدالتهاب و فیزیوتراپی شانه که در آن ابتدا با حرکات کششی دامنهی حرکتی بازگردانده میشود و پس از کم شدن درد، عضلات روتاتور کاف تقویت میشوند و وضعیت بدنی اصلاح میشود. اگر این اقدامات نتیجه ندهد، تزریق در کیسهی زیر آکرومیون و در نهایت جراحی آرتروسکوپی در نظر گرفته میشود؛ بهبود کامل درد پس از جراحی معمولاً ۲ تا ۴ ماه و گاهی تا یک سال طول میکشد.
تاندونیت کلسیفیه رسوب کلسیم در تاندونهای روتاتور کاف است. بیشتر در سنین ۳۰ تا ۶۰ سال دیده میشود، کمی در زنان شایعتر است و علت آن روشن نیست. گاهی درد شدید بدون هیچ آسیبی ناگهان شروع میشود. AAOS برای آن استراحت، داروی ضدالتهاب، فیزیوتراپی، تزریق، سوزنزدن همراه با شستوشوی رسوب و شاکویو تراپی را نام میبرد؛ در شاکویو، انرژی مکانیکی به بافت عمقی تابانده میشود تا رسوب را خرد و درد را کم کند. همین منبع میگوید بسیاری از بیماران بهتدریج بهبود مییابند و به عملکرد قبلی بازمیگردند، هرچند بهبود کامل ممکن است هفتهها تا ماهها طول بکشد.
علائم هشدار درد شانه؛ چه زمانی نباید منتظر فیزیوتراپی ماند؟
NHS در موارد زیر مراجعهی فوری (به پزشک یا مرکز درمانی، در همان روز) را توصیه میکند:
- درد ناگهانی و بسیار شدید، یا ناتوانی در حرکت دادن بازو
- تغییر شکل شانه یا تورم شدید؛ برای نمونه در دررفتگی شانه
- مورمور ماندگار یا بیحسی در شانه یا بازو
- سرد یا داغ شدن شانه یا بازو
- درد پس از ضربه یا سقوط
- درد شدید در هر دو شانه، یا تب و احساس بیماری عمومی
درد شانه یا بازو که با درد یا فشار قفسهی سینه، تنگی نفس، تعریق سرد یا تهوع همراه باشد، ممکن است نشانهی حملهی قلبی باشد. انجمن قلب آمریکا (AHA) ناراحتی بازو و پشت را همراه با ناراحتی قفسهی سینه، تنگی نفس، تعریق سرد و تهوع از نشانههای حملهی قلبی میداند و تماس فوری با اورژانس را توصیه میکند. اگر درد شانه پس از ۲ هفته بهتر نشده یا حرکت دادن بازو بسیار دشوار است هم، ویزیت پزشک لازم است تا علت مشخص شود.
ساختمان استخوانی و مفصلی
این مفصل از ترکیب دو استخوان کتف و بازو به وجود میآید. مفصل شانه از نوع گوی و کاسهای است: سر استخوان بازو در کاسهی کتف قرار میگیرد و مجموعهای از عضلات و تاندونها (روتاتور کاف) آن را در بر میگیرد. هماهنگی حرکتی بین این اجزا به استحکام مفصل کمک میکند.
سقوط، آسیب یا کشش ناگهانی در این ناحیه میتواند موجب التهاب و در موارد شدید منجر
به پارگی لابروم (لبهی غضروفی کاسه)، تاندونهای روتاتور کاف یا عضلات اطراف مفصل شود پارگی مزمن تاندون و عضلات شانه در اغلب موارد
در ورزشکاران و صاحبان مشاغلی که نیاز به حرکت مداوم و ممتد بازو در بالای سر دارند نظیر بازیکنان
بیس بال و نقاشان ساختمان نیز دیده میشود.
دررفتگی ناگهانی شانه به معنای خروج کامل سر استخوان بازو از حفرهی مفصلی است و نیاز به جااندازی توسط پزشک دارد.
التهاب مفصل، با بالارفتن سن و تکرار مداوم حرکات چرخشی و ضربه های ممتد نیز میتواند ایجاد شده و
در معاینه پزشک خود را به صورت درد و حساسیت موضعی نشان خواهد داد.
درمان شانه با فیزیوتراپی :
در اغلب موارد درمان های حمایتی نظیر مسکن، تزریق کورتیکواستروئید، فیزیوتراپی و ورزشهای
تقویت عضلانی منجر به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل میشود جراحی مفصل تنها به
موارد پیشرفته یا دردهای شدید محدود و به شکل، اندازه و محل پارگی بستگی خواهد داشت
در پارگیهای جزئی تاندون، گاهی جراحی کوچکی به نام «دبریدمان» (برداشتن بافت آسیبدیده و پاکسازی محل) انجام میشود.
پیشگیری :
اقدامات پیشگیرانه شامل کشش و تقویت عضلات برای تمام کسانی که سابقه دررفتگی این مفصل را دارند
یا به سبب شغلشان در معرض خطر بالاتری هستند توصیه میشود
- تمرینهای تقویتی شانه بهطور منظم و روزانه
- استراحت و وقفه های منظم برای کسانی که شغلشان، حرکات تکراری و مداوم شانه و بازو را ایجاب میکند.
- استراحت و وقفههای منظم برای ورزشکارانی که شانه و بازوی آنها در تمرین و ورزش مکرراً و مداوم حرکت داده میشود.
- استفاده از کمپرس سرد یا گرم برای تسکین درد و التهاب شانه

نحوه فیزیوتراپی شانه :
فیزیوتراپی شانه شامل اقدامات برای کاهش درد و التهاب، افزایش دامنهی فعال و غیرفعال و افزایش قدرت و استقامت عضلانی میباشد
در ابتدا مراجعه بیمار به فیزیوتراپی، ارزیابی اولیه انجام گرفته و با توجه به اینکه مشکل ممکن است منشا عصبی، التهابی و یا مکانیکی داشته باشد، درمان های متفاوت صورت میگیرد
دردهای حاد و التهابی نیازمند اقدامات کاهش درد و التهاب از جمله دستگاههای تحریک الکتریکی، اولتراسوند، لیزر و ماسازهای سطحی میباشد
درد های مزمن و بامنشا مکانیکی نیازمند اقداماتی مانند درمانهای دستی در جهت رفع گرفتگی های عضلانی
و گیر افتادگی های سطوح مفصلی و نیز تمرین درمانی برای بالا بردن ثبات و قدرت مفصل شانه میباشد.
در دردهایی با منشا عصبی نیز پس از معاینه دقیق، درمان اصلی بر روی ناحیه گردن
و اعصاب گردنی به منظور کاهش فشار روی عصب صورت میگیرد.
دستگاه فیزیوتراپی شانه
کلینیک فیزیوتراپی پارسا با استفاده و بهرهگیری از کادری باتجربه و حرفهای سعی خواهد کرد تا شما را در بهبود عضلات شانه و به بازگشت بهتر عملکرد شانه همراهی کند. جهت دریافت نوبت میتوانید با این کلینیک در روزها و ساعات کاری تماس حاصل فرمایید.
عوارض فیزیوتراپی شانه
مراحل فیزیوتراپی شانه در عمل؛ از ارزیابی تا بازگشت به فعالیت
برنامهی درمان به علت درد بستگی دارد و NHS هم تأکید میکند که تعداد جلسات را علت مشکل تعیین میکند. با این حال مسیر کلی درمان معمولاً این مراحل را دارد:
- ارزیابی: شرححال، بررسی دامنهی حرکت و قدرت عضلانی و تفکیک منشأ مکانیکی، التهابی یا عصبی درد. در صورت نیاز، درمانگر بیمار را برای تصویربرداری یا ویزیت پزشک ارجاع میدهد.
- کنترل درد و التهاب: اصلاح فعالیتهای تحریککننده و، به صلاح درمانگر، روشهای کمکی مانند لیزر، اولتراسوند و تحریک الکتریکی.
- بازگرداندن دامنهی حرکتی: حرکات کششی و کنترلشده. به گفتهی AAOS ابتدا دامنهی حرکت و سپس قدرت بازسازی میشود.
- تقویت عضلات: تمرین عضلات روتاتور کاف و اطراف شانه با افزایش تدریجی بار، پس از کاهش درد، و اصلاح وضعیت بدنی.
- بازگشت به کار و ورزش: تمرینهای متناسب با فعالیت بیمار و آموزش پیشگیری از عود.
NHS توصیه میکند تمرینهای شانه ۶ تا ۸ هفته ادامه یابد تا درد برنگردد، و یادآوری میکند که بهبودی کامل ممکن است ۶ ماه یا بیشتر طول بکشد. بنابراین بهبود دیر یا کند الزاماً به معنای شکست درمان نیست؛ آنچه مهم است پیگیری منظم و بازبینی برنامه با درمانگر است.
مراقبت در منزل و پیشگیری از عود درد شانه
NHS برای درد شانه این توصیههای خودمراقبتی را ارائه میکند:
- حرکت ملایم را ادامه دهید: شانه را کاملاً بیحرکت نکنید، اما از فعالیتهایی که درد را بدتر میکنند پرهیز کنید.
- سرما یا گرما: کیسهی یخ حداکثر ۲۰ دقیقه و تا ۳ بار در روز، یا کیسهی آب گرم حداکثر ۲۰ دقیقه و ۲ تا ۳ بار در روز؛ همیشه با پارچه یا حوله.
- مسکن: پاراستامول یا ایبوپروفن، با مشورت پزشک یا داروساز و با توجه به بیماریهای زمینهای.
- وضعیت بدنی: صاف نشستن و ایستادن و پرهیز از قوز کردن و جلو آمدن گردن.
- پرهیز از ورزش شدید خودسرانه: وزنههای سنگین باشگاهی و حرکات بدون راهنمایی ممکن است درد را بدتر کنند.
برای کسانی که پشت میز کار میکنند، کلینیک مایو توصیه میکند آرنجها نزدیک بدن و شانهها آرام باشند، صفحهی نمایش روبهروی شما و در فاصلهی حدود یک بازو قرار گیرد و بهطور مکرر وضعیت بدن عوض شود و بلند شوید و راه بروید. شاغلان کارهای تکراری بالای سر هم، که طبق AAOS در معرض آسیب روتاتور کافاند، باید وقفههای منظم برای استراحت شانه در نظر بگیرند.
پرسشهای متداول دربارهی فیزیوتراپی شانه
آیا درد شانه خودبهخود خوب میشود؟
بستگی به علت دارد. شانه یخزده ماهها تا سالها طول میکشد اما معمولاً برطرف میشود (NHS) و در تاندونیت کلسیفیه بسیاری از بیماران بهتدریج بهبود مییابند (AAOS). با این حال NHS بهبودی کامل شانهدرد را ممکن است ۶ ماه یا بیشتر میداند و اگر درد بدتر شود یا پس از ۲ هفته بهتر نشود، مراجعه به پزشک را توصیه میکند. حفظ حرکت ملایم در این مدت مفید است.
چند جلسه فیزیوتراپی شانه لازم است؟
عدد ثابتی وجود ندارد. تعداد جلسات به علت درد، شدت آن و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد (NHS). پس از ارزیابی اولیه، درمانگر برنامه و زمان بازبینی را مشخص میکند. اگر پس از پایان جلسات درد ادامه داشت، لازم است پزشک دوباره بیمار را ارزیابی کند.
تزریق کورتیکواستروئید بهتر است یا فیزیوتراپی؟
این دو رقیب هم نیستند. AAOS تزریق را معمولاً زمانی مطرح میکند که استراحت، دارو و فیزیوتراپی کافی نبوده باشد. در پارگی روتاتور کاف، تزریق در حدود دوسوم بیماران دستکم ۳ ماه درد را کم میکند، اما اثر آن موقت است و تکرارش خطر دارد. تصمیم با پزشک شماست.
آیا درد شانه میتواند از گردن باشد؟
بله، گاهی منشأ درد در گردن و ریشههای عصبی آن است. اگر همراه درد شانه مورمور، بیحسی یا ضعف تا دست دارید، معاینهی گردن هم لازم است و در این حالت درمان اصلی روی گردن متمرکز میشود؛ برای نمونه، دربارهی علائم و درمان دیسک گردن بخوانید. مورمور یا بیحسی ماندگار، طبق NHS، از نشانههای مراجعهی فوری است.
آیا درد شانه ربطی به قلب دارد؟
در بیشتر موارد درد شانه منشأ عضلانی-اسکلتی دارد، اما گاهی نشانهی حملهی قلبی است. اگر درد شانه یا بازو با فشار یا درد قفسهی سینه، تنگی نفس، تعریق سرد یا تهوع همراه است، منتظر نمانید و با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید. AHA یادآوری میکند که در زنان نشانهها گاهی شامل درد شانه، پشت یا بازو و خستگی غیرعادی است و ممکن است با مشکلات دیگر اشتباه گرفته شود.



دیدگاهها (۷)
سلام خانم دکتر من درد شانه شدیدی دارم و دستم رو به طور کامل نمیتوتنم بالا ببرم
و چند دکتر به من پیشنهاد جراحی دادند ولی دکتر کامرانی پیشنهاد فیزیوتراپی رو به من دادند
سلام عزیزم حتما قبل از جراحی فیزیوتراپی کنید طبق دستور دکتر کامرانی فوق تخصص دست نود درصد محدودیت های شانه با فیزیوتراپی برطرف می شود وبه دنبال ان دردتان هم ازبین می رود
سلام ممنونم از زحمات شما
وقت شریفتون بخیر
برادرم وقتی بارفیکس میره دچار درد شدید توی شانش میشه
درحالی که در حالت عادی اصلا مشکل نداره
این مورد از نشانه های شانه یخ زده هستش؟
وقتتون بخیر
بنده گاهی اوقات شونم یهو خواب میره
و بعد 5 دقیقه یهو تیر شدیدی رو حس میکنم
البته این اتفاق پس از تمرین میفته
ممنون میشم راهنماییم کنید چه حرکاتی رو برای بهبود انجام بدم؟
سلام
احتراما سوالی داشتم
بنده 48 سالمه و تقریبا 15 ساله ورزش میکنم
الان مدتیه که تو ناحیه شونه گاهی اوقا در تایم شب درد شدیدی رو حس میکنم
از روش های آب درمانی هم استفاده میکنم ولی بهبود پیدا نکرده
ورزش رو باید رها کنم یا میتونم با روش های درمانی کنترلش کنم
ممنون از شما
سلام وقتتون بخیر خانم دکتر
باورزش های روزانه ای که دستور فرموده بود به کلی درد شانم رفع شد
تشکر از شما دکتر مهربان