گرما درمانی یکی از روش‌های رایج کاهش درد است که هم در خانه و هم در کلینیک‌های فیزیوتراپی استفاده می‌شود.
به طور کلی گرما درمانی با افزایش دمای بافت می‌تواند موجب گشادشدن عروق و افزایش جریان خون موضعی شود و در برخی شرایط به کاهش موقت درد و احساس سفتی عضلات کمک کند.
گرما درمانی می‌تواند درد مفاصل و عضلات را آرام کند و انعطاف‌پذیری تاندون‌ها و رباط‌ها را افزایش دهد. وقتی عضلات تحت استرس و فعالیت زیاد قرار می‌گیرند، خون‌رسانی ممکن است کاهش یابد و درد و گرفتگی ایجاد شود.
البته توجه داشته باشید دردی که چند ساعت تا چند روز پس از فعالیت شدید ایجاد می‌شود، مکانیسم پیچیده‌تری دارد و با فرایندهای التهابی و تغییرات میکروسکوپی بافتی ارتباط دارد.
افزایش جریان خون ناشی از گرما می‌تواند به کاهش گرفتگی و تنش عضلانی کمک کند.
گرما درمانی رگ‌های خونی عضلات اطراف ستون فقرات را گشاد می‌کند و می‌تواند گردش خون را بهبود دهد و گرفتگی و درد عضلانی را کاهش دهد. حرارت همچنین انعطاف‌پذیری عضلات را بالا می‌برد و انقباض و انبساط ماهیچه‌ها را آسان‌تر می‌کند.
گرما درمانی چیست؟
گرما درمانی (ترموتراپی) یعنی گرم کردن یک ناحیه‌ی بدن با وسایلی مانند کیف آب‌گرم، کمپرس گرم، تشک برقی یا دستگاه‌های فیزیوتراپی. گرمای موضعی با افزایش دمای بافت و گشاد شدن عروق، جریان خون و اکسیژن‌رسانی به ناحیه را بیشتر می‌کند و می‌تواند احساس سفتی و درد را در برخی شرایط کاهش دهد. میزان و نوع اثر به روش، مدت استفاده، دمای اعمال‌شده و وضعیت فرد بستگی دارد.
این اثر می‌تواند به شل شدن عضلات و کاهش فشار بر گیرنده‌های عصبی ناحیه کمک کند و در نتیجه درد کاهش یابد.
فواید گرما درمانی بیشتر در کاهش درد و اسپاسم موضعی دیده می‌شود؛ از این روش می‌توان برای دردهای مزمن ناحیه‌ی کمر و لگن و رفع گرفتگی عضلات استفاده کرد. در برخی بیماران مبتلا به دیسک کمر یا درد سیاتیک نیز گرما به‌عنوان درمان کمکی و پس از مرحله‌ی حاد توصیه می‌شود.
در گرما درمانی باید دما همواره کنترل شود؛ در غیر این صورت ممکن است به پوست و بافت‌ها آسیب جدی برسد. توصیه می‌شود گرما به‌تدریج و کنترل‌شده اعمال شود.
از گرما درمانی در ضربات حاد (ساعات و روزهای نخست آسیب)، روی زخم باز و در نواحی دارای عفونت یا تورم فعال استفاده نکنید؛ این کار می‌تواند آسیب‌زا باشد.
فواید گرما درمانی برای کمردرد
بسیاری از دردهای پشت کمر به دلیل فشار ناشی از تکیه گاه نامناسب و یا تنش در عضلات و بافت نرم
اطراف ستون فقرات است. در نتیجه عصب های درد فعال می شوند و سیگنال هایی مبنی بر بروز درد را
به مغز ارسال می نمایند. اسپاسم عضلانی نیز در صورتی که در قسمت پشت رخ دهد به ستون فقرات
فشار وارد می کند و موجب بروز ناراحتی خفیف در ناحیه کمر می شود. گرما درمانی می تواند به کاهش
اسپاسم و در نتیجه کاهش درد کمک فراوانی کند.
گرما رگ‌های خونی عضلات اطراف ستون فقرات را گشاد می‌کند و موجب می‌شود اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به عضلات برسد؛ این امر می‌تواند به بهبود سریع‌تر بافت آسیب‌دیده کمک کند.
گرما درمانی برای سردرد
اعمال گرمای مداوم روی پشت و قسمت بالای کمر می‌تواند به کاهش تنش ناشی از سردرد تنشی کمک کند. بسیاری از افراد برای این منظور از پدهایی استفاده می‌کنند که در مایکروویو گرم می‌شوند؛ این پدها گاهی بیش‌ازحد داغ می‌شوند و می‌توانند به پوست آسیب برسانند و معمولاً پس از مدتی گرمای خود را از دست می‌دهند.
نکته‌های مراقبتی در هنگام گرما درمانی
- اگر نسبت به آب گرم و داغ خیلی حساس هستید، بهتر است میان کیف آب‌گرم و سطح پوست خود یک یا چند لایه حوله نرم بگذارید
تا مانع آسیب یا سوختگی پوست‌تان شوید. - کیف آب‌گرم را حداکثر 15 تا 20 دقیقه روی محل مورد نظر بگذارید.
- اگر هنگام گرمادرمانی به هر شکل آن، روی پوست خود تغییراتی مانند تغییر غیرطبیعی رنگ یا درد و سوزش زیاد حس کردید، درمان را متوقف کنید.
- هرگز موقع خواب از کیف آب‌گرم استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است خواب‌تان ببرد و پوست‌تان بسوزد.
در چه مواردی نباید از گرما درمانی استفاده کرد؟
در این موارد از گرما درمانی استفاده نکنید یا ابتدا با پزشک مشورت کنید: آسیب حاد عصبی؛ زخم باز یا آسیب خارجی پوست؛ اختلال یا نقص گردش خون؛ اختلال تنظیم دمای بدن؛ کاهش حس پوست (مانند برخی بیماران دیابتی)؛ توده‌های مشکوک یا سرطانی در ناحیه؛ ناحیه‌ای از پوست که دچار کبودی یا خونریزی است.
جمع‌بندی فواید گرما درمانی
- کاهش موقت درد و سفتی عضلانی
- کمک به کاهش سردردهای تنشی
- ایجاد حس آرامش و کاهش خستگی
اثرات احتمالی بر سلامت جسم
- ممکن است به خواب بهتر کمک کند
- افزایش گردش خون موضعی
اثرات احتمالی بر آرامش و سلامت روان
- می‌تواند به آرامش و کاهش خستگی کمک کند
- ممکن است استرس و تنش طولانی‌مدت را کاهش دهد
فواید گرما درمانی برای ورزشکاران
- کمک به آماده‌سازی عضلات پیش از فعالیت
- کاهش دردهای عضلانی
کلینیک فیزیوتراپی پارسا با استفاده و بهره گیری از کادری باتجربه و حرفه ای سعی خواهد کرد تا شما را در بهبود عضلات و به دست آوردن سلامت کامل همراهی کند. جهت دریافت نوبت می توانید با این کلینیک در روزها و ساعات کاری تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول گرما درمانی
آیا گرما درمانی واقعاً درد را کاهش می‌دهد؟
بله، اما نه برای هر نوع درد و نه به‌عنوان درمان علت‌های زمینه‌ای که ممکن است مهم و نیاز به معاینه حضوری داشته باشد.
گرمای سطحی ممکن است در برخی شرایط مانند:
دردهای عضلانی
احساس سفتی
برخی انواع کمردرد
برخی مشکلات اسکلتی‌عضلانی
به کاهش کوتاه‌مدت درد و افزایش راحتی حرکتی کمک کند.
اما این موضوع به معنای آن نیست که گرما می‌تواند تمام انواع دردها را درمان کند.
گرما درمانی برای چه مشکلاتی کاربرد دارد؟
این روش برای افرادی که دچار اختلال حس پوستی، مشکلات گردش خون، زخم باز، خونریزی یا التهاب و آسیب حاد هستند، ممکن است مناسب نباشد و خطر سوختگی یا تشدید علائم را افزایش دهد. همچنین در صورت وجود بیماری‌های زمینه‌ای یا کاهش توانایی تشخیص گرمای بیش‌ازحد، بهتر است پیش از استفاده از کمپرس گرم با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت شود.
چه زمانی برای درد باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد شدید، ناگهانی یا مداوم باشد و با استراحت معمول کاهش پیدا نکند، بهتر است برای بررسی علت آن به پزشک مراجعه کنید. همچنین بروز علائمی مانند ضعف یا بی‌حسی، تب، تورم و قرمزی، درد پس از آسیب شدید، نیازمند ارزیابی فیزیوتراپیست است. درواقع تشخیص علت درد و انتخاب روش درمان مناسب، به‌ویژه در صورت وجود بیماری‌های زمینه‌ای، باید توسط پزشک یا متخصص مربوطه انجام شود.