شاک ویو تراپی چیست

شاک ویو تراپی (ESWT) چیست؟

شاک ویو تراپی یا درمان با امواج ضربه‌ای برون‌بدنی (Extracorporeal Shock Wave Therapy یا ESWT) روشی غیرتهاجمی است که در آن امواج مکانیکی با انرژی کنترل‌شده از بیرون بدن به ناحیه‌ی آسیب‌دیده منتقل می‌شود. این روش در فیزیوتراپی برای برخی تاندینوپاتی‌ها و دردهای مزمن بافت نرم به‌کار می‌رود. انتخاب آن باید پس از تشخیص دقیق و ارزیابی شرایط بیمار، توسط پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود.

در این مقاله همه‌چیز را یک‌جا می‌خوانید: سازوکار دستگاه، کاربردها، روش انجام، تعداد جلسات، عوارض، موارد ممنوعیت، مراقبت‌های بعد از درمان و پاسخ پرسش‌های رایج. اگر می‌خواهید دستگاه و خدمات کلینیک را ببینید، صفحه‌ی دستگاه شاک ویو تراپی در کلینیک پارسا را باز کنید.

شاک ویو چگونه کار می‌کند؟

در هر جلسه، پالس‌های کوتاه‌مدت انرژی از طریق یک اپلیکاتور و ژل رسانا به بافت منتقل می‌شود. گفته می‌شود این پالس‌ها با تحریک متابولیسم و افزایش گردش خون موضعی، روند ترمیم بافت را تسریع می‌کنند و ممکن است در کاهش درد نقش داشته باشند؛ البته سازوکار دقیق اثر هنوز در پژوهش‌ها بررسی می‌شود (Wang، ۲۰۱۲).

دو نوع اصلی امواج در فیزیوتراپی استفاده می‌شود: امواج رادیال که بیشتر روی سطح و عمق کم بافت اثر می‌گذارند، و امواج متمرکز (فوکوس) که انرژی را در عمق مشخصی جمع می‌کنند. نوع دستگاه و شدت انرژی را فیزیوتراپیست با توجه به محل و نوع آسیب انتخاب می‌کند.

شاک ویو برای چه مشکلاتی استفاده می‌شود؟

شاک ویو تراپی بیشتر برای کسانی بررسی می‌شود که دچار آسیب‌های ورزشی یا فشار مکرر روی یک عضو هستند، یا با سایر روش‌های فیزیوتراپی نتیجه‌ی مناسبی نگرفته‌اند. موارد رایج عبارت‌اند از:

• تاندینوپاتی آشیل (درد تاندون پشت مچ پا)
• التهاب فاشیای کف پا و خار پاشنه
• تنیس البو (درد قسمت بیرونی آرنج) و گلفرز البو (قسمت داخلی آرنج)
• تاندینوپاتی‌های شانه، از جمله موارد همراه با رسوب کلسیم در تاندون (با نظر پزشک)
• سندرم کشکک ران (زانوی دونده) و سندرم باند ایلیوتیبیال (ITBS)
• شین اسپلینت (درد جلوی ساق پا)
• برخی دردهای مزمن بافت نرم و نقاط ماشه‌ای عضلانی

برای نمونه، مؤسسه‌ی NICE در انگلستان در راهنمای IPG311 شاک ویو را برای فاشییت کف پای مقاوم به درمان بررسی کرده است. این روش جایگزین تشخیص پزشکی نیست و برای هر دردی مناسب نیست.

فواید شاک ویو تراپی برای بیمار

• غیرجراحی و بدون نیاز به بستری یا بیهوشی
• هر جلسه معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد
• معمولاً بلافاصله پس از جلسه می‌توانید به فعالیت‌های روزمره برگردید
• در برخی بیماران، کاهش درد و بهبود عملکرد به‌تدریج طی جلسات یا هفته‌های بعد دیده می‌شود
• می‌تواند در کنار تمرین‌درمانی و سایر روش‌های فیزیوتراپی استفاده شود

نتیجه‌ی درمان در همه‌ی افراد یکسان نیست و به نوع آسیب، مدت بیماری و همراهی بیمار با برنامه‌ی تمرینی بستگی دارد.

شاک ویو تراپی چگونه انجام می‌شود؟

پیش از شروع، فیزیوتراپیست سابقه‌ی پزشکی و محل درد را بررسی می‌کند. سپس ژل رسانا روی پوست قرار می‌گیرد و اپلیکاتور روی ناحیه‌ی درمان حرکت داده یا ثابت نگه داشته می‌شود. شدت دستگاه بر اساس تحمل بیمار تنظیم می‌شود. هر جلسه معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد. در حین درمان ممکن است کمی درد یا ناراحتی احساس شود؛ در صورت زیاد بودن، شدت را کم کنید و به درمانگر بگویید.

ویدیوی آموزشی شاک ویو تراپی

تفاوت شاک ویو با اولتراسوند تراپی چیست؟

هر دو روش غیرتهاجمی هستند، اما نوع امواج و نحوه‌ی انتقال انرژی با هم فرق دارد. شاک ویو از امواج مکانیکی ضربه‌ای با انرژی کنترل‌شده استفاده می‌کند، در حالی که اولتراسوند تراپی از امواج صوتی با فرکانس بالا بهره می‌گیرد. انتخاب هر روش به نوع آسیب، محل درگیری و شرایط بیمار بستگی دارد.

عوارض شاک ویو تراپی

در صورت انتخاب درست بیمار و انجام توسط متخصص آموزش‌دیده، شاک ویو معمولاً روشی کم‌تهاجمی و نسبتاً ایمن محسوب می‌شود. با این حال ممکن است عوارض موقتی ایجاد کند:

• درد یا حساسیت موضعی در حین درمان یا چند ساعت تا چند روز پس از آن
• قرمزی، تورم و کبودی خفیف در ناحیه‌ی درمان
• بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن گذرا
• در موارد نادر، تحریک یا آسیب پوست در محل اپلیکاتور

این عوارض معمولاً ظرف چند روز برطرف می‌شود. اگر درد شدید، تورم زیاد یا علائم غیرعادی داشتید، به فیزیوتراپیست یا پزشک خود اطلاع دهید.

چه کسانی نباید شاک ویو انجام دهند؟

پیش از درمان، متخصص سابقه‌ی پزشکی کامل را می‌گیرد. برخی شرایط مانع درمان هستند یا احتیاط ویژه می‌خواهند و تصمیم نهایی با پزشک یا فیزیوتراپیست است:

• اختلال انعقاد خون یا مصرف داروهای رقیق‌کننده‌ی خون و ضدانعقاد (مثل وارفارین)
• بارداری
• عفونت، زخم باز یا تومور در ناحیه‌ی درمان
• تزریق اخیر کورتون در همان ناحیه
• کودکان و نوجوانان در حال رشد، به‌ویژه نزدیک صفحه‌ی رشد استخوان
• قرار گرفتن امواج روی ریه، مغز، رگ‌های اصلی یا اعصاب مهم
• اختلال عصبی یا حسی در ناحیه (با ارزیابی پزشک)

تعداد جلسات شاک ویو تراپی

تعداد جلسات به نوع و شدت مشکل و واکنش بدن بستگی دارد و نسخه‌ی یکسانی برای همه وجود ندارد. در بسیاری از پروتکل‌ها چند جلسه با فاصله‌ی مشخص (اغلب هفته‌ای یک‌بار) انجام می‌شود و پاسخ بیمار پس از هر جلسه ارزیابی می‌گردد. بسیاری از بیماران دست‌کم به حدود سه جلسه نیاز دارند و برای درمان کامل ممکن است جلسات بیشتری لازم باشد. تعیین تعداد و فاصله‌ی جلسات با فیزیوتراپیست است.

مراقبت بعد از شاک ویو تراپی

• معمولاً می‌توانید بلافاصله به کارهای عادی برگردید
• حدود ۴۸ ساعت از ورزش‌های شدید مثل دویدن یا تنیس و فشار زیاد به ناحیه‌ی درمان‌شده پرهیز کنید
• اگر پس از جلسه ناراحتی داشتید، درباره‌ی مصرف مسکن با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید؛ برخی متخصصان توصیه می‌کنند در روزهای اول از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و یخ‌گذاری پرهیز شود، چون ممکن است با روند ترمیم تداخل کند
• تمرین‌های تجویزشده و توصیه‌های توانبخشی را ادامه دهید

هزینه شاک ویو تراپی

هزینه به ناحیه‌ی درمان، تعداد جلسات و برنامه‌ی درمانی تعیین‌شده توسط فیزیوتراپیست بستگی دارد. برای اطلاع از هزینه‌ی هر جلسه، پس از ارزیابی اولیه با کلینیک فیزیوتراپی پارسا مشورت کنید.

شاک ویو تراپی در کلینیک فیزیوتراپی پارسا

کلینیک فیزیوتراپی پارسا در غرب تهران شاک ویو تراپی را پس از ارزیابی توسط فیزیوتراپیست و بر اساس نیاز هر بیمار انجام می‌دهد. برای دیدن دستگاه و جزئیات خدمات، صفحه‌ی شاک ویو تراپی را ببینید و برای دریافت نوبت در روزها و ساعات کاری تماس بگیرید.

سوالات متداول شاک ویو تراپی

آیا شاک ویو تراپی دردناک است؟

شاک ویو غیرجراحی است، اما ممکن است در طول درمان کمی درد یا ناراحتی احساس شود. فیزیوتراپیست می‌تواند شدت دستگاه را بر اساس تحمل شما تنظیم کند.

چند جلسه شاک ویو تراپی کفایت می‌کند؟

بسته به نوع و شدت مشکل متفاوت است. بسیاری از بیماران دست‌کم به حدود سه جلسه با فاصله‌ی یک هفته نیاز دارند و برنامه‌ی دقیق را فیزیوتراپیست تعیین می‌کند.

پس از هر جلسه شاک ویو چه باید کرد؟

معمولاً می‌توانید بلافاصله به فعالیت‌های روزانه برگردید، اما حدود ۴۸ ساعت از ورزش‌های شدید پرهیز کنید.

آیا شاک ویو برای همه مناسب است؟

خیر. بارداری، اختلال انعقاد خون، عفونت یا تومور در ناحیه‌ی درمان از جمله مواردی است که مانع درمان می‌شود. تصمیم نهایی با پزشک یا فیزیوتراپیست است.

آیا شاک ویو به‌تنهایی کافی است؟

معمولاً بهترین نتیجه وقتی به‌دست می‌آید که شاک ویو در کنار تمرین‌درمانی و اصلاح علت مشکل انجام شود.

منابع

• Wang CJ. Extracorporeal shockwave therapy in musculoskeletal disorders. J Orthop Surg Res. 2012.
• NICE. Extracorporeal shockwave therapy for refractory plantar fasciitis. Interventional procedures guidance IPG311.